Datgene waar niet over gepraat wordt...

Te veel jonge sporters krijgen te maken met seksueel overschrijdend gedrag

maandag 29/05

Ik zat even met mezelf in de knoop toen ik de cijfers van VOICE, een Europees onderzoeksproject tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag in de sport, via mail binnenkreeg. 2.044 Vlaamse volwassenen tussen de 18 en de 50 jaar waren ondervraagd over hun belevenissen als jonge sporter, vóór ze de leeftijd van achttien hadden bereikt. 17% kreeg te maken met seksueel getinte opmerkingen, 6% werd zelfs aangerand of verkracht. Ik tikte de cijfers in op mijn rekenmachine om absolute getallen te bekomen en kwam uit op respectievelijk 347 en 123. Dan besefte ik mijn foute redenering. Je moet de percentages lezen zoals ze er staan: zeventien op honderd en zes op honderd.

Ex-judoka Ann Simons getuigde in de tv-talkshow 'Van Gils & gasten'

Dat was schrikken. Eén op de zes jeugdige atleten krijgt ze te horen, de 'zatte nonkel'-mopjes over hun grote of kleine borsten, of hun te kleine piemel, omfloerste uitnodigingen om iets meer te laten zien van hun lichaam of vannacht even langs te komen bij de trainer. Ze worden aangestaard of nagefloten, 'toevallig' aangeraakt. Eén op zes. Ga naar eender welke sportclub, kijk om u heen en begin te tellen: één, twee, drie, vier, vijf, slachtoffer. Eén, twee, drie, vier, vijf, slachtoffer. Enzovoort.

Eén op de zeventien wordt aangerand of regelrecht verkracht. Jonge jongens en meisjes, zich meestal nog niet bewust van hun eigen seksualiteit. Niet verwonderlijk dat VOICE met luide stem roept dat het zo niet verder kan.

1 op 17 jonge sporters wordt aangerand of verkracht. Jonge jongens en meisjes, zich meestal nog niet bewust van hun eigen seksualiteit

Basisvertrouwen

Ex-judoka Ann Simons, bronzen medaillewinnaar op de Olympische Spelen van Sydney in 2000, getuigde erover in de tv-talkshow 'Van Gils & gasten' en in De Standaard. Dat ze door één man in de judofederatie voortdurend werd geïntimideerd, beledigd, seksueel bejegend. En dat die man dat ook bij anderen deed. En dat ie vandaag nog altijd een hoge functie heeft binnen de Vlaamse judofederatie. Hallo, Vlaanderen?

"Als jonge vrouw worstel je met de ontwikkeling van je lichaam", zei Simons, inmiddels 36. "Als er dan opmerkingen over worden gemaakt, is het moeilijk om dat te relativeren. Ik heb heel lang geworsteld met die opmerkingen. Mijn zelfvertrouwen werd aangetast".

'Basisvertrouwen', zo omschreef ze het. Dat was soms helemaal weg, waardoor ze een eetstoornis ontwikkelde. "En ik ben dan nog geen slachtoffer", benadrukte ze. Ik dacht: als je daar zo lang van afziet, ben je echt wel een slachtoffer. Daarvoor hoeft er heus geen lichaamsdeel van de dader in jou hebben gezeten.

 

Slachtoffer/SLACHTOFFER!!!!!

We moeten het eens leren zijn met elkaar. In de topsportwereld - die van nature machistisch en extreem prestatiegericht is - mogen psychologische trucjes worden gebruikt om sporters uit hun tent te lokken. Dat hoort erbij. Gesubsidieerde sportfederaties zijn geen liefdadigheidsinstellingen. Presteren hoort erbij.

Maar er moet een duidelijke grens getrokken worden. Verbaal en fysiek moet de sporter te allen tijde zijn of haar integriteit bewaren. Ieder bestuurslid, trainer of medesporter die die lijn overschrijdt, is een dader. Soms, als het bij een eenmalige foute opmerking blijft, volstaat een reprimande. Dan gaat het om een dader, zonder meer. In geval van aanranding of verkrachting is het een DADER!!!!! Omgekeerd kun je spreken van slachtoffer en SLACHTOFFER!!!!! Maar het is niet omdat een seksueel getinte opmerking onschuldiger is dan een fysieke daad, dat we die moeten negeren. We kennen allemaal de 'stepping stone'-theorie: het begint bij een zogezegd onschuldige grap en...

Het is niet omdat een seksueel getinte opmerking onschuldiger is dan een fysieke daad, dat we die moeten negeren. We kennen allemaal de 'stepping stone'-theorie...

Nultolerantie

Niets menselijks is topsport vreemd. Slachtoffers moeten bewijzen wat hen overkomen is en zelfs dan, als er meerdere, gelijklopende getuigenissen zijn, worden ze nog niet geloofd. Blijft de dader gewoon zitten waar hij zit, in een machtspositie. Op zoek naar volgende slachtoffers. Die vervolgens hetzelfde meemaken als hun ondertussen wat ouder geworden voorgangers, die niet zelden met ernstige complexen door het verdere leven stappen.

We moeten die vicieuze cirkel rigoureus doorbreken. Federaties moeten de klachten ernstig nemen en onderzoeken, geen angst hebben voor een eventueel schandaal en de gevolgen daarvan voor hun eigen reputatie, niet automatisch uitgaan van "Ach, het zal wel zo erg niet zijn!". De slachtoffers verdienen bescherming, de daders een sanctie, en die mag bij recidivisten of zware gevallen zwaarwegend zijn.

Dat is iedereen die met sport begaan is verschuldigd aan die zeventien en die zes. Een sportomgeving behoort veilig te zijn, alleen maar om sport en plezier te mogen draaien. Tine Vertommen, de criminologe die het VOICE-project in Vlaanderen coördineert, verzamelde al meer dan vijftien anonieme getuigenissen van fysiek misbruikte sporters. Hoe meer aandacht deze zaak krijgt, hoe meer slachtoffers zich bij haar zullen aanmelden. Dat zagen we ook gebeuren bij recente schandalen in het Engelse en het Nederlandse voetbal. Slachtoffers beseffen dat er eindelijk iemand bereid is om écht naar hen te luisteren.

We hebben een catharsis nodig, zodat toekomstige jonge sporters hun hobby en - wie weet - hun latere beroep kunnen uitoefenen zonder dat ze de hele tijd schichtig om zich heen moeten kijken, op zoek naar de glurende, betastende of verkrachtende figuur in hun omgeving. 17 op 100. 6 op 100. Nultolerantie om zo dicht mogelijk bij nul uit te komen, daar moeten we naartoe.

Sportfederaties moeten de klachten ernstig nemen en onderzoeken, geen angst hebben voor een eventueel schandaal, niet automatisch uitgaan van "Ach, het zal wel zo erg niet zijn!"

Sporta-magazine is een uitgave van Sporta-federatie, die deel uitmaakt van de Sporta-groep.