En strooi dan wat lekkers

Suiker en hyperactiviteit bij kinderen

vrijdag 15/12

Als je denkt dat je zoon baldadig of je dochtertje hyper wordt van een reep chocola of een suikerspin, ben je niet de enige. Heel veel bezorgde ouders, gezondheidsorganisaties en zelfs sommige artsen zweren bij hoog en bij laag dat snoep, frisdrank en andere gesuikerd spul kinderen hyperactief maakt, met name ’s avonds. Hebben ze zelf gezien, keer op keer. Onder ons gezegd, ik heb dat ook lang gedacht, tot ik het natrok en moest besluiten dat suikerhyperactiviteit bij kinderen met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid naar de fabeltjeskrant moet worden verwezen. Een zorg minder in tijden van zoete sinterklazen en stroperige kerstmannen? Toch niet, want toegevoegde, geraffineerde suiker is om tig andere redenen te mijden.

Niet druk van suiker

Wetenschappers hebben zich al een suikerdip geschreven over dit onderwerp, maar nooit werd een onweerlegbaar oorzakelijk verband vastgesteld tussen suiker en hyperactiviteit. Bij diabetespatiënten ligt de zaak wat ingewikkelder. Die nemen insuline of andere medicijnen, zodat hun bloedglucosespiegel niet te hoog wordt, maar soms slaat de slinger de andere kant uit en treedt hypoglykemie op. Zo’n ‘hypo’ kan ontstaan als de patiënt een te hoge dosis geneesmiddel neemt, te weinig eet of zich te hard inspant. In die gevallen kan een blikje frisdrank wel degelijk een energieboost geven. Bij kinderen met een normale suikerspiegelregeling daarentegen wordt de energie die suiker aandraagt opgesoupeerd als het lichaam daar behoefte aan heeft, en voor de rest omgezet in vet. Te veel suiker kan veel kwalijke gevolgen hebben, maar hyperactiviteit hoort daar niet bij.

 

Waar komt die misvatting dan vandaan?

In 1973 lanceerde de Amerikaanse allergiespecialist Benjamin Feingold een dieet zonder voedingsadditieven als remedie tegen hyperactiviteit. Feingold had het aanvankelijk niet eens op suiker gemunt, maar de stof werd op een hoopje gegooid met artificiële smaak- en kleurmiddelen. Dat was de kiem van wat zou uitgroeien tot een hardnekkige mythe, die tot vandaag aanhoudt. De waarheid is dat snoep zelfs in de meest gezondheidsbewuste families een onmisbaar ingrediënt is van zowat alle momenten waarop kinderen grote sier maken, en sowieso superenthousiast zijn. Verjaardagspartijtjes, Halloween, Sinterklaas, pyjamafeestjes, een uitje naar de kermis … telkens ligt het snoepgoed voor het graaien, vaak in sprookjesachtige hoeveelheden. 

De waarheid is dat snoep zelfs in de meest gezondheidsbewuste families een onmisbaar ingrediënt is van zowat alle momenten waarop kinderen grote sier maken!

Suiker verandert het verwachtingspatroon

Kinderen kunnen om allerlei redenen en in veel omstandigheden opgewonden raken. Ze kunnen ADHD hebben of gewoon temperamentvol zijn. Ze gaan loos van dingen die ze op tv of de tablet zien. Of van wilde spelletjes met pa of ma, die meestal ’s avonds plaatsvinden, wanneer de ouders tijd kunnen maken voor het gezin. Heeft zo’n uk dan toevallig vooraf gesnoept of limonade gedronken, dan krijgt suiker de schuld. Experimenten hebben echter aangetoond dat ouders hun kinderen net zo vaak baldadig zien worden wanneer ze dénken dat hun kroost gesnoept heeft, als wanneer die kinderen dat ook echt hebben gedaan. Suiker verandert dus vooral het verwachtingspatroon van ouders.

Is het dan ook onzin dat je ADHD kunt tegengaan met een dieet?

Nee, aangepaste eetgewoonten kunnen meer dan de helft van de ADHD-kinderen helpen, alleen heeft dat niets met suiker te maken. Het ene ADHD-ertje wordt druk van tomaten, het andere van appels, of van vlees. Dat valt individueel uit te zoeken, maar suiker lijkt nooit de uitlokkende factor te zijn.

 

Wat suiker wél doet

Toch kunnen ouders de suikerinname van hun kinderen maar beter strikt beperken. Kinderen worden er dan wel niet wild van, maar dagelijks snoepen of frisdrank drinken geeft kinderen om te beginnen een veel hoger risico op tandbederf. Laat kinderen hun tanden poetsen als ze suiker binnengekregen hebben, of laat ze minstens een glas water drinken. De suiker zelf deert tanden niet, maar als suiker langer dan een kwartier in de mond blijft zitten, maken bacteriën er zuren van en die tasten het gebit wel aan.

Nog een veel groter probleem: suiker maakt kinderen dik, vooral als ze meer voor een scherm zitten dan buiten te spelen of te sporten. Suiker is het nieuwe vet. Eén op de vijf Vlaamse kinderen sleept overgewicht mee, en zes procent heeft obesitas. Er zijn ook steeds meer adolescenten en jongvolwassenen met type 2-diabetes, zoveel zelfs dat de andere naam voor die ziekte – ouderdomsdiabetes – intussen is geschrapt, vanwege ingehaald door de actualiteit. 

Suiker is het nieuwe vet. Eén op de vijf Vlaamse kinderen sleept overgewicht mee, en zes procent heeft obesitas.

Suiker vervangen door kunstmatige zoetstoffen lijkt een oplossing, maar staat steeds meer ter discussie. Aspartaam en andere zoetstoffen bevatten dan wel geen calorieën, maar mogelijk leiden ze je hersenen om de tuin, waardoor je hunker naar suikers alleen maar groter wordt. Wat kinderen en volwassenen zichzelf “besparen” als ze nepcola drinken in plaats van echte, spelen ze wat later in de vorm van andere slechte koolhydraten naar binnen: koekjes, witte pasta, witbrood enz., met vaak nog een flinke schep er bovenop. Als de smaakpapillen op je tong iets zoets opmerken, laten ze de hersenen weten dat er calorieën op komst zijn. Het brein stuurt op zijn beurt een bericht naar de pancreas, dat die zich moet voorbereiden om insuline af te geven, zodat de suiker kan worden afgebroken tot energiebron voor de lichaamscellen of opgeslagen als vet voor later gebruik. Dat hele systeem wordt wellicht ook geactiveerd door kunstmatige zoetstoffen. Je insulineproductie swingt de pan uit, waardoor je lichaam op den duur ongevoelig kan worden voor dat hormoon en het bedje van diabetes steeds meer gespreid raakt.

 

En fruit dan?

Fruit bevat net zo goed suiker, die in wezen even schadelijk is als de poedersuiker of de honing die je op je pannenkoeken kiepert. Het grote verschil is dat fruit naast massa’s vitaminen ook vezels bevat, die je verzadigen en ervoor zorgen dat de suiker trager via de darm wordt opgenomen in het bloed. Dat geldt overigens niet voor fruitsap, een van de meest onderschatte dikmakers. Helder vruchtensap en nectardrankjes zijn slechter dan troebel sap, maar geen haar beter dan cola of limonade. Er is weinig mis mee om kinderen in het weekend een glas frisdrank of een snoepje toe te staan, zolang je ze doordeweeks maar ver weg houdt van vruchtensap, gesuikerde ontbijtgranen of kinderyoghurtjes die 0% vet maar hopen suiker bevatten. Beter een echt slecht snoepje af en toe, dan de dagelijkse illusie van “gezondheid”. En hyperactief zullen ze er dus niet van worden.

Er is weinig mis mee om kinderen in het weekend een glas frisdrank of een snoepje toe te staan, zolang je ze doordeweeks maar ver weg houdt van vruchtensap, gesuikerde ontbijtgranen of kinderyoghurtjes die 0% vet maar hopen suiker bevatten.

Sporta-magazine is een uitgave van Sporta-federatie, die deel uitmaakt van de Sporta-groep.