Goede samenvattingen smaken naar meer

donderdag 13/09

Jaren geleden stond de begintune van 'Match of the Day', het samenvattingenmagazine van de BBC, als belsignaal op mijn gsm. Toen nog geen smartphone, al was zowat alles aan dat programma 'smart'. 'Match of the Day' werd voor het eerst uitgezonden op 22 augustus 1964, intussen vierenvijftig jaar geleden. Presentatoren, analisten, interviewers en wedstrijdcommentatoren wisselden elkaar in de loop van de jaren af, maar het openingsmuziekje bleef wat het is. Als u het niet kent: iets met veel, triomfantelijk klinkende trompetten. Opzwepend. Makkelijk terug te vinden op YouTube. Als ik het op zaterdagavond rond halftwaalf hoor, is mijn reactie pavloviaans: het creëert hoopvolle verwachtingen, je gaat wat rechter op de bank zitten, ook al ken je intussen alle uitslagen al een paar uur uit het hoofd.

Ook de begintune van 'Studio Sport' dateert van de jaren stillekes. En net zoals Gary Lineker dat 's zaterdags op de Beeb doet, slaagt Tom Egbers er op zondagavond in je dadelijk mee te sleuren in een rollercoaster van voetbalemoties. Tot een jaar of tien geleden wist je niet hoe Huddersfield-Crystal Palace of Heerenveen-Heracles geëindigd waren, en kwam je dat te weten dankzij de ruime, van live commentaar voorziene samenvatting. Nu weet je wel dat het respectievelijk 0-1 en 3-1 is geworden, toch blijf je als voetballiefhebber kijken. Omdat het zo goed gemaakt is. Op de NOS sec, voetbalbeelden plus interviews, op de BBC ook nog eens met enthousiaste analyses van twee ex-voetballers.

Wij, Vlamingen, zijn er nooit in geslaagd om een deftig samenvattingenmagazine te maken. De BRT/BRTN niet, VTM niet, VIER/Play Sports niet

'Brilliant'

Wij, Vlamingen, zijn er nooit in geslaagd om een deftig samenvattingenmagazine te maken. De BRT/BRTN niet, VTM niet, VIER/Play Sports niet. Als je op zaterdagavond eerst afstemt op 'Sports Late Night' en dan naar 'Match of the Day' (MOTD voor de vrienden) zapt, lijkt het wel alsof je in een andere wereld terechtkomt. Natuurlijk heeft dat met budgetten te maken - als Gary Lineker één woord uitspreekt, heeft ie ongeveer evenveel verdiend als een Vlaamse presentator in een jaar -, maar dat is allesbehalve een volledige verklaring. Want die Lineker kan zich net zo goed verspreken als Bart Raes, Gilles De Coster of Joris Brys. En als je de analyses in MOTD zou analyseren, zit daar ook bijzonder veel redundantie en veralgemening in. Als je voor elke keer dat een Engelse analist of commentator het adjectief 'brilliant' gebruikt één pond zou storten voor een goed doel, kun je de volledige schuldenberg van een gemiddeld ontwikkelingsland wegwerken. Ze overdrijven, met alles 'brilliant', 'superb', 'magnificent' of 'fantastic' te noemen. En de uitspraak 'It's in the back of the net' telt ook al vele jaarringen, is cliché geworden.

Maar het werkt wel. Het creëert bij de kijker een enthousiast gevoel, dat je nodig hebt om van voetbal te kunnen genieten. In tegenstelling tot het stadion, waar je sowieso wordt meegezogen in de sfeer, heb je bij samenvattingen op tv een zetje nodig. Iemand moet je zeggen hoe goed of hoe slecht het is, commentator of analist. Goede samenvattingen smaken naar meer: je krijgt er zin van om een volgende keer zelf naar het stadion te trekken. Of in elk geval om volgende week opnieuw voor de buis te zitten. Slechte samenvattingen bereiken het tegenovergestelde effect: je zapt naar de laatavondfilm, meer actie. U moet er eens op letten: MOTD opent bijna altijd met de spectaculairste wedstrijd van de dag. Dat scheelt een slok op een borrel met een nul-nulletje. En dat kan dus best Huddersfield-Crystal Palace zijn.

Samenvattingen zijn een glijmiddel naar het kopen van een ticket of abonnement. In Engeland en Nederland hebben ze dat begrepen. Daar geven ze je tien minuten de indruk alsof je mee op de tribune zit, foeterend op de scheids, juichend bij een mooie goal, vloekend als die spits wéér mist. Voetbal is passie, beleving. In Vlaanderen heeft het helaas altijd meer gehad van een koffietafel na de begrafenis dan van een feest, zoals die slogan van weleer ons wilde wijsmaken.

Samenvattingen zijn een glijmiddel naar het kopen van een ticket of abonnement

Grote afstand

Het geheim zit 'm voor een stukje in een dure presentator die intensief gecoacht werd en in dure analisten die een persoonlijke mediatrainer hebben. Maar het zit 'm nog veel meer in hoe je een programma opbouwt en samenvattingen monteert. Metier. In MOTD geeft Gary Lineker een korte aanzet met wat weetjes, waarna de commentator het overneemt, je de ploegen het veld ziet betreden en de line-up in beeld wordt gegeven. Bij 'Studio Sport' leidt Tom Egbers in met zakelijke informatie, worden de opstellingen gegeven en ga je dan naar de wedstrijd die begint met de aftrap. Op beide zenders zie je vaak flitsende montages, wedstrijden worden aangekondigd met net-niet-doelpunten, teasers in de juiste betekenis van dat woord.

In 'Sports Late Night' krijg je op zaterdagavond een gortdroge intro met de beide elftallen, waarna je al dadelijk springt naar de eerste doelkans in de zeventiende minuut, want de monteur krijgt maar vijf minuten ter beschikking. Je voelt niets van de sfeer in het stadion, er is geen opbouw van de match, je ziet de bal niet voor het eerst rollen, je krijgt als letterlijk afstandelijke toeschouwer niet het gevoel dat de afstand tussen jou en de wedstrijd verkleind wordt.

 

Respect

Voor de volledigheid: op zondagavond zitten er wél analisten in de 'Sports Late Night'-studio, maar dat geeft die zaterdagwedstrijden hélemaal het cachet van tweederangs. Niet de moeite om centen uit te geven aan een deskundige prater in de studio, het is toch maar Waasland-Beveren-Eupen of Oostende-Cercle! Kijkers warm maken voor Huddersfield-Crystal Palace of Heerenveen-Heracles behoort nochtans tot de opdracht van tv-zenders. Of je dat nu mét (BBC) of zónder (NOS) analisten in de studio doet, of je belangrijkste samenvattingenmagazine op zaterdag- dan wel zondagavond programmeert, maakt op zich niet zoveel uit. Het gaat om respect voor het product voetbal. We kunnen hier nog veel leren van het nabije buitenland.

Sporta-magazine is een uitgave van Sporta-federatie, die deel uitmaakt van de Sporta-groep.