KOERS IS RELIGIE (afl.2):

Pelgrimage en Kruisweg op de fiets

dinsdag 24/11

We krijgen enkele weken lang in de herbestemde Paterskerk een ‘religieus’ geïnspireerde rondleiding door Thomas Ameye, conservator van WieMu, en Dries De Zaeytijd, wetenschappelijke medewerker. Een ‘pelgrimstocht’ door het wielerland in meerdere etappes.

Thomas Ameye: “We laten in de expo niet alleen de meer voor de hand liggende onderwerpen als bijgeloof (denk aan het ‘ongeluksnummer’ 13 of aan een scapulier dat aan helm of fiets wordt bevestigd) en ‘goden’ van de wielersport (Briek Schotte, Eddy Merckx, Frank Vandenbroucke …) aan bod komen. We focussen ook op thema’s als zielszorg voor wielrenners (pater Antoon Van Clé en Sporta, Sporta-bedevaarten …) en de wortels van kermiskoersen in het religieuze leven. “

‘Koers is Religie’ is opgebouwd als een pelgrimage langs wielerkapellen die je doen stilstaan bij Ker(k)miskoersen, Wielergoden, (Bij)gelovige renners, Dopingzondaars, Wielerbedevaartsplaatsen en... de Ronde Van Vlaanderen als Hoogmis.

Thomas Ameye: “Onderweg zien de bezoekers unieke Wielergewaden, De Lijdensweg van het Wielrennen, Overwinningskelken, een Peloton van Wielergoden en het imposante ‘Croix de Fer’. Speciaal voor de expo kan het WieMu uitpakken met een aantal topstukken.”

Dries De Zaeytijd: "Die komen uit de eigen collectie, maar ook van renners of hun familie en uit private verzamelingen. Zo is er bijvoorbeeld een authentieke fiets van Briek Schotte uit 1947 te zien, nooit eerder getoonde beelden van de begrafenis van Jempi Monseré en de effectief gedragen WK-trui van Tom Simpson die zijn dochter Joanne ons tijdelijk heeft geschonken.”

 

Croix de Fer

De pelgrimage

De ‘Koers is Religie’-expo is opgedeeld in twee parkoersen. In de zijbeuken van de Paterskerk loopt het hoofdparcours: ‘de pelgrimage’.

Thomas Ameye: “In een ommegang van tien thematische wielerkapellen wordt duidelijk wat en hoeveel koers en religie met elkaar te maken hebben. Elke wielerkapel is ingevuld met wielermemorabilia. Enkele concrete voorbeelden: In 1952 vierde Ronde Van Vlaanderen-boegbeeld Van Wijnendaele zijn zeventigste verjaardag en was de krant Sportwereld 40 jaar jong. Voor die gelegenheid werd een speciale trui uitgereikt aan de winnaar van de Ronde, zij het enkel bij de amateurs. Roeselarenaar Lucien Victor kreeg deze trui omgeschouderd. Daar hangt de trui. We hebben hier verder ook een authentiek ‘doodsprentje’ van de Ichtegemse beroepsrenner Richard Depoorter, die oa in 1943 en 1947 Luik-Bastenaken-Luik won en overleed na een val tijdens de Ronde van Zwitserland 1948. Depoorter werd in controversiële omstandigheden door een volgwagen (al dan niet opzettelijk?) aangereden in de Sustenpas. Later werd de chauffeur van die wagen veroordeeld. Tot op vandaag wordt in Ichtegem nog steeds een Grote Prijs Richard Depoorter georganiseerd.

We hebben ook het ‘bidprentje’ van wereldkampioen Stan Ockers, die overleed na een val op de piste van Antwerpen in 1956. Ockers werd in de Ronde van Frankrijk van 1950 en 1952 telkens tweede. En recenter ook het doodsprentje van Wouter Weylandt, overleed na een val tijdens de Ronde van Italië in 2011. En wat verder zie je de originele podium- en wedstrijdtrui van Tom Simpson, wereldkampioen in 1965. Twee jaar later overleed de Brit op de flanken van de Ventoux, tijdens de Tour de France …”

De kruisweg

In de middenbeuk is een kruisweg neergezet, met 14 staties en 14 toepasselijke foto’s. De ‘lijdensweg’ van het wielrennen, een echt belevingsparcours.

Dries De Zaeytijd: “In het wielrennen staat het individuele lijden van de hoofdrolspelers centraal. Koersen is diep gaan, afzien, de grenzen aftasten en overschrijden. Geen medium dat het lijden beter capteert dan de fotografie. Het decor waarin dit lijden zich afspeelt – een onherbergzaam parcours, onheilspellende weersomstandigheden, een uitzinnig publiek – creëert als vanzelf een dramatische fotofilter. Wielerfotografie bepaalt heel sterk de vaak religieus getinte beeldvorming van de koers. Legendarisch geworden wielerfoto’s lijken blauwdrukken van de kruisweg van Christus. De klassieke piëta-afbeelding van Maria met haar gestorven zoon in de armen, bijvoorbeeld. Daaraan hebben we een originele foto gekoppeld van Romain Maes die net de Tour (1935) gewonnen heeft en zijn moeder omhelst in het Parijse Parc des Princes. Aan de statie ‘Jezus neemt het kruis op Zijn schouders’ hebben we de foto opgehangen van Fabian Cancellara, die door technische problemen tijdens de Ronde van Vlaanderen in 2009 noodgedwongen met de fiets op de schouders over de Koppenberg moet.”

In de elfde statie van de Kruisweg wordt Jezus aan zijn kruis genageld. Thomas Ameye: “Hierbij moesten wij meteen denken aan dat beeld dat de hele wereld rond ging: de Nederlander Johnny Hoogerland belandt in de Tour van 2011 met een snelheid van 65km per uur na een bijna misdadige aanrijding door een officiële Tourauto van de Franse televisie in de prikkeldraad. Hoogerland liep daarbij tientallen snijwonden op, waarvan drie diepe, en kreeg in het ziekenhuis, als kersverse houder van de bolletjestrui nota bene, 33 hechtingen.”

De Grootste Goden

Naast die pelgrimage en kruisweg is in de Sint Paterskerk een aantal eyecatchers ingewerkt. Heel opvallend: op de plaats van het koor verrijst het Croix de Fer, een metershoge ijzeren kruisconstructie waarin gelaste stalen fietsen door elkaar gevlochten zijn. Thomas Ameye: “Het Croix de Fer werd samengesteld uit zogenaamde weesfietsen uit het Fietsendepot in Gent. De naam refereert uiteraard naar de legendarische Col de la Croix de Fer (2068 m) in de Franse Alpen, die al 17 keer het decor was van de Tour de France en in 2015 zelfs tweemaal werd beklommen.”

Aan de koormuur hangen tientallen, meestal gesigneerde truien van vroeger tot nu. Originele exemplaren. Een indrukwekkend gedrapeerd patchwork van binnen- en buitenlandse ‘wielergewaden’, waaronder 9 regenboogtruien, maar ook gele, groene, roze en bolletjestruien, de olympische trui van André Noyelle uit 1952 en die van Elsy Jacobs, de eerste wereldkampioene op de weg in 1958…. Dries De Zaeytijd: “De meest uitzonderlijke ‘relieken in het brandglas’, met de grootste goden, hangen bovenaan: Eddy Merckx, Fausto Coppi, Charly Gaul, Tom Simpson, Gerrie Kneteman, Gino Bartali, Jacques Anquetil, Rudi Altig, Bernard Hinault, Sean Kelly, Miguel Indurain, Marianne Vos, Jef ‘Poeske’ Scherens, Lance Armstrong, Bernard Thevenet, Roger De Vlaeminck, Frank Vandenbroucke, Marco Pantani en recenter Marcel Kittel toen hij nog voor Argo-Shimano reed…”

 

Museeuw als uithangbord

Het gezicht van de campagnefilm (www.koersisreligie.be) is Johan Museeuw. Thomas Ameye: “Van alle renners heeft hij misschien wel de grootste link met de thema’s die in de expo worden aangesneden. Museeuw won de Ronde – hoogmis van het wielervoorjaar – drie keer en was evenveel keer de beste in de Helleklassieker Parijs-Roubaix. De Leeuw van Vlaanderen had nochtans een klein hartje. Museeuw koerste steevast met paternoster en droeg lange tijd een scapulier op de helm. Museeuw kende triomf en tragiek: hij werd wereldkampioen in 1996, maar in 1998 sloeg het noodlot toe. Hij viel een week na zijn indrukwekkende derde rondezege in het gevreesde bos van Wallers en brak zijn knieschijf. Een amputatie van zijn been werd overwogen en er werd zelfs voor zijn leven gevreesd. Museeuw herrees en won Parijs-Roubaix nog tweemaal (2000, 2002). Tussenin had Museeuw een motorongeluk. Hij brak zijn kuitbeen, enkele ribben, de linkeroogkas en was daardoor enkele weken in kritieke toestand. Museeuw had zijn paternoster naar eigen zeggen op twee cruciale momenten niet bij: in 1998 toen hij viel in het bos van Wallers en in 2000 bij zijn zwaar motorongeval. “Toeval of niet?”, orakelde Museeuw nadien. Op het einde van zijn carrière gaf hij de rozenkrans aan Tom Boonen, in wie hij zijn gedoodverfde opvolger zag. Na zijn carrière bekende hij dopinggebruik tijdens de nadagen van zijn wielerloopbaan. Na een publieke biecht werd De Leeuw door de (‘katholieke’, vergevingsgezinde) Vlaming weer in de armen gesloten. Vergiffenis. Begin 2015 werd Museeuw door collega-winnaars verkozen tot beste Ronderenner ooit. Zijn erelijst in Vlaanderens Mooiste – drie keer eerste, drie keer tweede en twee keer derde – is uniek.”

www.koersisreligie.be

 

 

 

Sporta-magazine is een uitgave van Sporta-federatie, die deel uitmaakt van de Sporta-groep.