Luchtvervuiling mag geen reden zijn om niet te fietsen!

dinsdag 02/07

Op de Europese luchtvervuilingskaart tekent Vlaanderen zich af als een hot spot. Dit ligt niet alleen aan onze manier van leven, maar aan de levenswijze in heel Europa. De massa fijn stof in onze lucht trekt zich immers niets aan van de grenzen die de mensheid tussen de landen heeft getrokken. De concentratie PM 2.5 in onze Vlaamse lucht, een onderdeel van het fijn stof dat gemeten wordt, is slechts voor 25% veroorzaakt door lokale emissie en dus voor 75% afkomstig uit onze buurlanden. Een extra reden om te pleiten voor méér in plaats van minder Europa als we deze problematiek tenminste serieus willen aanpakken.

We zitten dus met een niet al te propere lucht die onze gezondheid in gevaar brengt. Hieraan kunnen we slechts in beperkte mate zelf iets doen, maar we kunnen wel proberen ons steentje bij te dragen aan een betere luchtkwaliteit en terzelfdertijd aan onze gezondheid. Een uitmuntende gelegenheid hiertoe krijgen we op een schoteltje aangeboden door de Vlaamse provincies, gemeenten en de Vlaamse overheid. Zij zijn immers bezig met het aanleggen van een uitgebreid netwerk van fietssnelwegen of fietsostrades. Dit zijn de blauwe lijntjes die je kunt bewonderen op de site https://fietssnelwegen.be/. Momenteel is ongeveer 1.400 van de voorziene 2.400 km aangelegd. Het is de bedoeling dat ze een deel van het woon-werkverkeer opvangen als de mensen de autofiles echt beu zijn. De routes lopen veelal parallel met een spoorweg of kanaal, waardoor een gemiddelde fietssnelheid van 25 km/u haalbaar is. Op de site kan je ook controleren of je gekozen weg voldoende autoluw is.

Door de fiets te nemen, vervuilen we de lucht al minder omdat we een autorit uitsparen!

Prima indien we ons op het stalen ros kunnen voortbewegen en de auto op stal laten, maar hoe zit dat nu met onze gezondheid? Want, tijdens het fietsen ademen we toch meer slechte lucht in dan wanneer we in de wagen zitten? Dat klopt, tijdens de inspanning inhaleren fietsers intenser, waardoor viermaal meer vervuilde lucht richting longen gaat. Maar geen paniek, door de fiets te nemen vervuilen we de lucht al minder omdat we een autorit uitsparen. Ik geef toe, dit maakt niet veel indruk, maar de Vlaamse onderzoeksorganisatie VITO uit Mol heeft berekend dat elke week 100 minuten fietsen het risico op overlijden doet dalen met 11%. Bovendien laat een fysieke activiteit -want dat is natuurlijk wat we op de fiets doen- de incidentie van borstkanker, darmkanker, suikerziekte, hartlijden, depressie en dementie dalen. Met andere woorden, we leven langer en gezonder. De winst is zelfs zo groot dat de kost voor het aanleggen van de fietssnelwegen smelt als sneeuw voor de zon.

100 minuten/week fietsen doet het risico op overlijden dalen met 11%

Het komt er dus op aan om de schade aan de longen zoveel mogelijk te beperken door een goede fietsweg te kiezen. Het gezond boerenverstand zegt dan dat je best wegen vermijdt met veel auto’s en camions. Maar laat nu net de meeste fietspaden aangelegd zijn naast of op de rijweg van de auto’s. Misschien is het dan wel beter om een fietsostrade te gebruiken die naast een spoorweg loopt? Jelle Hofman, een wetenschapper uit Antwerpen, nam in de winter van 2017 de proef op de som. Om de afstand naar zijn werk al fietsend te overbruggen, heeft hij twee opties: ofwel langs de spoorlijn Mechelen -Antwerpen (fietsostrade F1, 9 km of 25 minuten) of via het fietspad langs de Prins Boudewijnlaan (2 x 2 baanvakken gescheiden door een brede groene middenberm, 8,4 km of 23 minuten).

Om zijn keuze te bepalen nam hij in zijn rugzak naast zijn boterhammen ook meetapparatuur mee. Onderweg registreerde hij de hoeveelheid zwarte koolstof, dit is een maat voor de roetconcentratie in de omgevingslucht, en ultrafijne partikels. Langsheen de fietsostrade bleek de dosis zwarte koolstof 1,1 mcg (per liter per minuut) te zijn, voor het fietspad langs de Prins Boudewijnlaan was dit maar liefst 2,63 mcg. Dit geeft dan dagelijks voor de ene route 69 mcg zwarte koolstof en 164 mcg voor de andere route. We kunnen ook nog meegeven dat de waarden voor zwarte koolstof stijgen aan drukke kruispunten en nabij druk gemotoriseerd verkeer en dalen bij fietsen in open terrein en langs een parkje. De concentratie aan ultrafijne partikels was het laagst langs de fietsroute met 12.270 partikels per m³ versus 14.698 partikels.

Aangezien we persoonlijk bijna niets kunnen doen aan de globale luchtvervuiling in onze omgeving (in de regio rond Antwerpen bedraagt die maar liefst 53% voor zwarte koolstof en 40% voor ultrafijne partikels), moeten we zeker inzetten op lichaamsbeweging zoals fietsen om onze gezondheid op peil te houden en hierbij de raadgevingen van het gezond verstand volgen en het autoverkeer mijden. De fietssnelwegen of fietsostrades kunnen hierin een grote rol spelen zeker en vast als ze volledig afgewerkt zijn.                      

Sporta-magazine is een uitgave van Sporta-federatie, die deel uitmaakt van de Sporta-groep.