Mannen wedden waarom

dinsdag 02/05

Twaalfhonderdzestig wedstrijden. 1260. Dat is het gigantische aantal waarop de Engelse voetballer Joey Barton (34) - in 2007 op een blauwe maandag één keer international voor Engeland - tussen 2006 en 2016 gegokt heeft. Dat zijn er meer dan honderd per seizoen, bijna drie per speelweekend. Het is nog onduidelijk of Barton ook op eigen matchen heeft gegokt - wellicht niet -, maar wat wel duidelijk is: deze man is ziek.

Dat hij een beetje licht in het hoofd is, kon ietwat voetballiefhebber al vele jaren vaststellen: Barton probeert geregeld een tegenstander doormidden te trappen. Zijn bijnaam, 'Bad Boy Barton', zegt genoeg. Geen lieverd op en naast het veld. Zat al eens een paar maanden in de cel omdat hij een fan in elkaar had geslagen tijdens een avondje uit met de 'lads'. Ook een taxichauffeur moest het ontgelden. En een ploegmaat, want als 'bad Joey' de kolder in de kop kreeg, keek ie niet altijd naar de kleur van de shirt van de kerel die hem irriteerde. Iemand met wie je geen medelijden moet hebben, kortom.

Joey Barton

De schorsing voor achttien maanden duwt de bijna 35-jarige middenvelder in het statuut van vroegtijdig gepensioneerde, zo gaf hij na de uitspraak van de Engelse voetbalbond zelf al aan in een statement op zijn eigen website. "Voor alle duidelijkheid: hier is geen sprake van 'match fixing' en op geen enkel moment kan mijn integriteit in vraag worden gesteld", schrijft Barton. "Ik aanvaard dat ik de regels voor profvoetballers heb overtreden, maar ik vind dat de straf zwaarder is dan die zou zijn voor minder controversiële spelers.". En dan komt het: "Ik heb tegen een gokverslaving gevochten en heb de FA (de Engelse voetbalbond, red.) een medisch rapport over mijn probleem bezorgd. Ik ben teleurgesteld dat hier geen rekening mee gehouden werd."

"Ik heb tegen een gokverslaving gevochten en heb de voetbalbond een medisch rapport over mijn probleem bezorgd. Hiermee werd geen rekening gehouden." (Joey Barton)

De kat en de melk

Case closed, zou je kunnen denken. Barton had maar zo dom niet moeten zijn. Daar valt zelfs iets voor te zeggen: in het handvest van de Engelse profvoetballer staat wel degelijk dat gokken verboden en dus strafbaar is. Maar dan wijst Joey Barton op een algemeen pijnpunt en niet alleen in het Engelse voetbal: "Ik ben niet de enige in het voetbal die een probleem heeft met gokken." Zie ook: Olivier Deschacht (of zijn broer, dat is nog altijd niet duidelijk) bij ons. Of de twee spelers van OH Leuven die vorig seizoen zelfs op eigen resultaten zouden gewed hebben. En we zijn de zaak-Ye nog lang niet vergeten.

"Ik aanvaard dat de voetbalbond initiatief moet nemen op dit vlak", vervolgt Barton. "Maar de leden van de bond moeten ook aanvaarden dat er een stevige clash is tussen hun regels en de cultuur die het moderne voetbal omringt, waar iedereen die op tv of in het stadion naar voetbal kijkt, wordt gebombardeerd met marketing, advertenties en sponsoring door gokbedrijven, en waar veel van de uitzendingen, bijvoorbeeld op Sky, verstrengeld zijn met de eigen gokbelangen van de zenders."

Ook bij ons is dat het geval. Als je naar de sportbetaalzenders kijkt, krijg je vlak voor en na de wedstrijd een sponsorboodschap van een gokkantoor. De Unibets, Betways en Bingoals zijn omnipresent. Waar vind je nu eenmaal sportgokkers? Inderdaad, daar waar sport te zien is: in het stadion, de sporthal of op tv. Potentiële alcoholisten overval je ook niet met reclame in een salad bar. Dat doe je op café of op tv. In het eerste geval kunnen ze direct bestellen, in het tweede kunnen ze naar de koelkast lopen voor een frisse pint of hun jas aantrekken en naar het dichtstbijzijnde café hollen.

Het is een perverse situatie. Sport is gezond (topsport iets minder, dat is bekend), zo wordt ons voorgeschoteld. Maar overal waar aan sport gedaan wordt, word je verleid om iets ongezonds te doen: gokken. En zo vormt de sportbeleving de eerste stap naar verslaving. Mannen wedden waarom. De oplossing ligt dus voor de hand: verbied reclame voor gokken in sportomgevingen en op tv. Zoals ik woensdag op Facebook postte: "Joey Barton wordt voor 18 maanden geschorst omdat hij als profvoetballer tien jaar lang gegokt had op voetbalwedstrijden. Bij ons wacht Olivier Deschacht mogelijk een sanctie daarvoor. Allemaal goed en wel (en ook terecht), maar kunnen we dan ook meteen reclame voor (en sponsoring door) gokbedrijven verbieden rond voetbaluitzendingen op tv? (Iets met 'kat' en 'melk' en zo, maar ook: gokken is een verslaving, net als roken. Op dezelfde manier benaderen, graag.)"

De oplossing ligt dus voor de hand: verbied reclame voor gokken in sportomgevingen en op tv.

'Rook verstandig'

Klaar is Kees, zou je kunnen denken. Mijn reactie kreeg meer dan dertig likes op Facebook, uiteindelijk doe je het daarvoor. Maar er waren ook enkele kritische bedenkingen. Iemand schreef: "Onze competitie heet de Jupiler Pro League. Genk speelde in de Cristal Arena, kwestie het over verslavingen te hebben." Iemand anders reageerde: "En er is de Croky Cup. Kwestie van het ook over gezond leven te hebben." Daar had ik niet van terug. Ik probeerde nog wel wat tegen te pruttelen, maar mijn FB-vrienden hadden een punt: topsport wordt omringd door allesbehalve verborgen verleidingen. Gij zult gokken. Gij zult zuipen. Gij zult snoepen. Gij zult er alles aan doen om uw fysieke en geestelijke gezondheid in gevaar te brengen.

De sportwereld is dolgedraaid. Dat geldt a fortiori voor het commercieel interessante voetbal, maar ook in andere sporttakken stuit je op onwaarschijnlijke contradicties: een gezond en sportief leven combineren met ongezonde en onsportieve hobby's. Zonder die reclame en sponsoring, geen topsport, zo eenvoudig is het tegenwoordig.

Nieuw is dat trouwens niet: ik heb nog de tijd meegemaakt dat Eddy Merckx en Johan Cruijff schaamteloos reclame maakten voor sigaretten. "Ik ben overgegaan op R6. Voor mij is dat de eerste nicotine- en teerarme sigaret die zoveel smaak heeft", zei Merckx. "Rook verstandig", pleitte Cruijff. We kunnen het ons nu haast niet meer voorstellen, longkanker nog aan toe!  "Hij is geen sportman die niet roken kan", was de achterliggende slogan. Andere tijden, daar schreef Lennart Pé iets meer dan een jaar geleden al over op deze plek.

Topsport wordt omringd door allesbehalve verborgen verleidingen. Gij zult gokken. Gij zult zuipen. Gij zult snoepen. Gij zult er alles aan doen om uw fysieke en geestelijke gezondheid in gevaar te brengen.

Laisser-faire of reclame voor ongezonde producten verbieden?

Sigarettenreclame is verboden. Hoe ongezond roken is, hoeft vandaag niet meer onderstreept te worden. Ontelbare studies en miljoenen kankerpatiënten en -doden bewijzen het. Sigaretten worden wat reclame betreft in de hoek van de hard drugs geplaatst. Waarom kan dat ook niet met alcohol, chips en weddenschappen? Ik zal het u zeggen: omdat de sportwereld dan in elkaar stuikt. Die wordt gevoed door kunstmatige inkomsten uit tv-rechten en laaft zich aan extra (levensnoodzakelijke) bronnen als marketing, advertenties en sponsoring, die Joey Barton al signaleerde in zijn persoonlijk statement.

Sport zit verstrengeld in een web dat geweven werd door wat ik de ongezondheidsindustrie zou willen noemen. Fabrikanten van sigaretten, brouwerijen, snoepproducenten en gokbedrijven liggen niet wakker van uw levensstijl. Voor hen is dit business as usual. Topsport helpt hen hoge zakencijfers te verwezenlijken, wat zoveel betekent als: verslavingen onderhouden. Zónder hen kan topsport niet overleven. Vicieuzer wordt een cirkel niet.

Hoe geraken wij eruit? Ik zie twee mogelijkheden. Ofwel gaan we uit van het liberale adagium, dat iedereen maar zichzelf moet zorgen. Laisser-faire, nietwaar. Knijp een oogje dicht, liefst twee, en het probleem bestaat niet meer. Ofwel tonen we ons bekommerd om het maatschappelijk welzijn van iedereen en grijpt de overheid, sportbond of zender preventief in, door reclame en sponsoring voor bewezen ongezonde producten te verbieden. In dat geval is de kans groot dat de topsportwereld implodeert, bij gebrek aan financiële middelen en omdat het jaren boven zijn stand heeft geleefd. Een dilemma.

Sporta-magazine is een uitgave van Sporta-federatie, die deel uitmaakt van de Sporta-groep.