Sport is óók politiek

maandag 25/07

Je kan er donder op zeggen: hoe luider internationale sportbonzen roepen dat sport géén politiek is, hoe meer je ervan mag uitgaan dat de beslissingen die ze nemen vóóral politiek beïnvloed zijn. Als het IOC heel hard nadenkt over een mogelijke uitsluiting van Rusland op de Olympische Spelen, dan weet je dat er intern niet alleen over het zielenheil van de Russische atleten wordt gediscussieerd -en dan vooral diegenen die zuiver op de graat zijn-, maar ook over de relatie met de autoriteiten in Moskou. Poetin, met andere woorden, want met wie moet je anders rekening houden ginder?

Dat 68 Russische atleten eerder al door de internationale atletiekfederatie een deelnameverbod kregen opgelegd vanwege bewezen gesjoemel binnen de Russische bond is niet meer dan normaal. De systematiek van het dopinggebruik noopte tot drastische ingrepen. Dat ook onschuldige atleten daarvan de dupe zijn -neem nu Jelena Isinbajeva, de beste polsstokspringster aller tijden, die in Rio voor een vierde opeenvolgende medaille wilde gaan-, is jammer, maar... Hoe noem je 'collateral damage' in het Russisch? Dit is zeker niet 'het einde van de atletiek', zoals Isinbajeva riep, hooguit een devaluatie van de waarde van sommige olympische medailles in de week van 12 tot en met 19 augustus. De sport overleeft dat wel. De carrière van sommige atleten, zoals Isinbajeva, niet. Het is wellicht het einde van háár atletiek(carrière). Haar noodkreet is begrijpelijk.

Dat ook onschuldige atleten daarvan de dupe zijn -neem nu Jelena Isinbajeva, de beste polsstokspringster aller tijden-, is jammer, maar... Hoe noem je 'collateral damage' in het Russisch?

Had het IOC de stellingname van de internationale atletiekfederatie IAAF moeten volgen en het advies van het antidopingagentschap WADA, is dan de vraag? Wetende dat de minister van Sport in Rusland, Vitali Moetko, mee achter de frauduleuze praktijken in Sotsji zat, tijdens de Olympische Winter- en Prestigespelen van 2014, en dat hij ook de drijvende kracht was achter het geslaagde Russische bod om het wereldkampioenschap voetbal te mogen organiseren in 2018 -we weten intussen allemaal hoe het daar en in Qatar achter de schermen aan toe gegaan is-, zou een uitsluiting van de natie Rusland niet eens zo onlogisch geklonken hebben. Al was het maar als signaal dat politici in pseudodemocratische regimes sport niet mogen misbruiken voor andere doeleinden dan het sportieve.

En toch... Zolang we geloven in het heilige principe van de rechtsstaat, dat iemand onschuldig is tot zijn schuld wordt bewezen, mogen we ook niet te streng oordelen. Niet alle Russen zijn dopingzondaars. Niet alle atleten uit andere landen zijn plechtige communicantjes. Het IOC heeft de kerk netjes in het midden gehouden, door de sanctie tegenover de Russische atletiekfederatie als voldoende te beschouwen, tenzij individuele sportfederaties daar anders over zouden denken. Dat kan op het eerste gezicht laf klinken, als het doorschuiven van de hete aardappel, maar het is ook niet onlogisch. Denk aan de mogelijke juridische consequenties: het zou burgerlijke rechtszaken en schadeclaims regenen tegen de oudeherenclub uit Lausanne.

Zolang we geloven in het heilige principe van de rechtsstaat, dat iemand onschuldig is tot zijn schuld wordt bewezen, mogen we ook niet te streng oordelen. Niet alle Russen zijn dopingzondaars

Wat dan wel weer vreemd is, is dat Russische atleten die eerder al een dopingschorsing uitzaten, niet welkom zijn in Rio. Daarmee wordt het rechtsprincipe dat een gevangenisstraf (of een schorsing, zoals in de sport) zowel bedoeld is als sanctie, als om de reïntegratie van de veroordeelde te bevorderen, met voeten getreden. Dopingzondaars uit het verleden weren, is alsof je ex-gevangenen niet meer toelaat om opnieuw werk te vinden. Zouden we dat maatschappelijk aanvaarden?

Wat daar een ronduit schandalig gevolg van is, is dat het IOC ook klokkenluidster Joelja Stepanova verbiedt om deel te nemen, zogezegd om 'ethische redenen', terwijl die dat van de IAAF wél mocht. Dat riekt naar vieze geopolitiek, een toegeving aan een bevriend staatshoofd. IOC-voorzitter Bach die zijn vriend Poetin het hoofd van de 'verraadster' op een schaal aanbiedt en er meteen voor zorgt dat atleten die in de toekomst uit de biecht zouden willen klappen (en zo de sport zuiverder helpen maken) nu wel twee keer zullen nadenken voor ze dat doen. Dat is niet meer of niet minder dan de strijd tegen de doping boycotten.

Dat het IOC klokkenluidster Joelja Stepanova verbiedt om deel te nemen, riekt naar vieze geopolitiek. IOC-voorzitter Bach die zijn vriend Poetin het hoofd van de 'verraadster' op een schaal aanbiedt.

Ach, sport en politiek, ze lopen al sinds mensenheugenis hand in hand. Alle uitwassen van de politiek kom je ook in de sport tegen, en omgekeerd. Deelnemen mag dan de eeuwige holle kreet zijn voor al wie straks in Rio de arena betreedt, voor de grote landen is deelnemen vooral een middel om de politieke kaste te versterken. Als Rusland meer dan 82 medailles zou behaald hebben, het aantal van Londen, dan zou dat positief afgestraald hebben op Vladimir Poetin. Laten we daar vooral niet flauw over doen. Het zou minister Moetko een nog grotere datsja op het platteland hebben opgeleverd en pakweg vier erekruisen van de Russische staat. Poetin zou met veel plezier geposeerd hebben met medaillewinnaars, en vice versa, want opportunisme is ook sporters niet vreemd.

De Olympische Spelen geen politiek platform? Denk aan 1980. De Sovjet-Unie was net Afghanistan binnengevallen en een deel van de westerse wereld boycotte de Spelen in Moskou. Wij niet, anders zou Robert Vande Walle geen goud hebben kunnen winnen in het judo. Vier jaar later leidde de Koude Oorlog ertoe dat Oostbloklanden thuisbleven van de Spelen in Los Angeles. Zuid-Afrika werd tweeëndertig jaar lang uitgesloten op internationale sportevenementen als reactie op apartheid. Idem dito voor het racistische bewind in Rhodesië in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Duitsland en haar bondgenoten werden uitgesloten na de beide wereldoorlogen. En als Erdogan de potentaat blijft uithangen in Turkije zou het weleens kunnen dat ook dat land in de nabije toekomst verregaande sancties krijgt opgelegd.

Als op 5 augustus de olympische vlam wordt aangestoken in het Olympisch Stadion van Rio de Janeiro gebeurt dat onder het slechts denkbare gesternte: politieke onrust in het organiserende land, zika, doping, corruptie. Hoe meer ik erover nadenk, hoe meer ik tot de conclusie kom dat sport gewoon politiek is geworden, tot scha en schande van de atleten.

Sporta-magazine is een uitgave van Sporta-federatie, die deel uitmaakt van de Sporta-groep.