"We moeten méér indiaantje spelen"

Het hart van Zuid-Amerikaanse stamleden is het gezondste ter wereld

vrijdag 02/06

Onherroepelijk slibben de bloedvaten van de westerse mensen dicht. Net zoals het verkeer op de ringwegen rond onze steden gaat de toevoer eerst langzamer of met horten en stoten, om dan plots volledig stil te vallen. Het verkeersinfarct is een feit. Terwijl de fietsers en voetgangers wel vlot hun bestemming bereiken, zit de automobilist te sterven in zijn voertuig. Meestal figuurlijk, soms ook letterlijk als de filestress de ringwegen of coronairen waarlangs het bloed naar het hart stroomt, doet dichtslibben. Wat is er mis met onze huidige westerse maatschappij dat we de bloedtoevoer naar ons hart zo verwaarlozen? Waarom halen we onze neus op voor de grootste risicofactoren voor hartziekte. Akkoord, de factor ‘leeftijd’ hebben we niet in de hand, maar de andere, zoals rookgedrag, hoge cholesterol, hoge bloeddruk, fysieke inactiviteit, overgewicht en suikerziekte, daarentegen, wél.

Het mag geen verwondering wekken dat wetenschappers op zoek gegaan zijn naar witte raven die al deze risicofactoren -buiten het vorderen van de leeftijd- op een natuurlijke wijze onder controle hebben. Zo heeft professor Hillard Kaplan van de University of New Mexico in de Verenigde Staten zijn oog laten vallen op een volk dat nog leeft als jagers-verzamelaars. Hij wist in de Boliviaanse Amazone het vertrouwen van de Tsimanestam te winnen om zijn levenswijze uitgebreid te bestuderen en te vergelijken met zijn landgenoten. Terwijl de westerse mens meer dan 50% van de tijd dat hij wakker is, zittend doorbrengt, is dit bij de Tsimanen maar 10%. Zij jagen, vissen en bewerken het land in plaats van op een scherm te staren of in een wagen te zitten. De mannen zetten gemiddeld 17.000 stappen per dag, de vrouwen 16.000. En wij maar blij zijn als we al eens aan 10.000 stappen geraken! 

Deze indianen zetten gemiddeld 17.000 stappen per dag. Wij zijn al blij als we al eens aan 10.000 stappen geraken!

Wie zo actief is, moet natuurlijk ook goed eten. De Tsimanen halen hun calorieën niet uit de supermarkt, maar van het veld of uit het woud. Maar liefst 72% van hun calorie-inname zijn koolhydraten, deze koolhydraten zijn wel vezelrijk zoals bv. rijst, maniok, noten en fruit. Bijgevolg verorberen zij veel meer koolhydraten dan de Amerikanen ( 52%), maar eten wel minder vet. Vet, vooral onverzadigde vetten, beslaat slechts 14% van de calorie-inname, tegenover 34% bij de Amerikanen. De inname van eiwitten is in beide bevolkingsgroepen gelijk (14%). Wel stelde prof. Kaplan vast dat in de Amazonestam amper gerookt werd.

Welke winst valt er nu te halen uit zo’n fysiek actieve, vetarme maar koolhydratenrijke en tabakloze levensstijl? Om hierop een antwoord te geven, wordt het risico op een hartinfarct berekend aan de hand van een CT-scan van de bloedvaten van het hart. Hoe meer deze vernauwd zijn, hoe hoger het risico. 85% van de Tsimanen tussen de 40 en 94 jaar ervaart geen risico op een hartinfarct; 13% kent een laag risico en slechts 3 % heeft een matig tot hoog risico. Deze verhouding zet zich door op hoge leeftijd, aangezien 65% van de 75-plussers bijna geen risico vertoont. Bij een vergelijkbare groep Amerikanen (45 tot 84 jaar) heeft maar liefst 50% een matig tot hoog risico op een hartinfarct en slechts 14 % geen risico.

De Tsimanen hebben meer dan waarschijnlijk geen genetisch voordeel in bijvoorbeeld hun cholesterolhuishouding. De jongste jaren nemen de cholesterolwaarden in de Tsimanebevolking immers toe en dit door de aanleg van nieuwe wegen en het gebruik van gemotoriseerde boten. Hierdoor moeten ze minder bewegen en kunnen ze eenvoudiger suiker en olie aankopen. In de westerse maatschappij kunnen we het leven van de Tsimane natuurlijk niet zomaar overnemen. Maar mits enkele aanpassingen kunnen we de drie basisvoorwaarden voor een gezond hart: 1) een gezond voedingspatroon met weinig verzadigde vetten en heel veel onbewerkte producten, 2) niet roken en 3) natuurlijk de nodige fysieke activiteiten integreren in onze manier van leven.  

Sporta-magazine is een uitgave van Sporta-federatie, die deel uitmaakt van de Sporta-groep.