Zouden we het niet beter de 'Deathcar' noemen?

De tragedie van de Dakar

donderdag 28/01
Dakar

Dit jaar zijn er veertien wedstrijden in het wereldkampioenschap rally, dat is er één meer dan in 2015. De kalender zit eivol, de rijders werden afgelopen weekend voor het eerst afgevlagd in Monte Carlo, waar het weer in deze periode van het jaar traditioneel iets beter is dan bij ons en waar enige mondaine sportbeleving thuis is. Ook de Formule 1 is al sinds vele jaren een mondiaal gegeven en niet meer uitsluitend een lucratief speeltje voor hippe en rijke Europeanen. Of je nu houdt van gemotoriseerde sporten of niet, het blijft wel sport.

 

Dakar

Zelf ben ik niet zo'n vroemvroemmens. Langeafstandsloper Vincent Rousseau noemde het ooit 'Pollutie' en dat vond ik wel een treffende uitspraak. Maar ik ga niet vitten op het favoriete tijdverlies van liefhebbers van ronkende motoren. Ik ga mij wel aansluiten bij de lange rij van Dakarhaters, omdat het een ziekelijke race is. U kent ze wel: voor het eerst georganiseerd in de winter van 1978-'79, met start op de Place du Trocadéro in Parijs en aankomst in de Senegalese hoofdstad Dakar. Vandaar de benaming Parijs-Dakar, de ultieme natte droom van de Fransman Thierry Sabine, die de deelnemers de weg opstuurde met als doel 'de woestijn te temmen'. Dat daarbij ook de plaatselijke bevolking in een resem Afrikaanse dorpen werd opgeschrikt, was bijzaak. Als Europese rijkeluiskinderen een hobby hebben, moet de rest van de wereld dat maar tolereren, zeker de noodlijdende Afrikaantjes. Stop hen wat geld toe en ze zwijgen wel, zo ging dat toen. En dus werden her en der hospitaaltjes en schooltjes gebouwd met Europese centen.

"Als Europese rijkeluiskinderen een hobby hebben, moet de rest van de wereld dat maar tolereren, zeker de noodlijdende Afrikaantjes. Stop hen wat geld toe en ze zwijgen wel, zo ging dat toen in Parijs-Dakar"

Ondanks de tegenkanting van politieke- en milieuactivisten, mensen die begaan waren met de gevolgen voor de natuur én de lokale bevolking, groeide de 'Dakar' — zoals de race al snel liefkozend werd genoemd door de schare fans — uit tot een populaire bedoening rond de jaarwisseling. De eerste dode viel al tijdens die eerste editie te betreuren, maar dat werd nog gecatalogeerd onder 'Business as usual' in een periode dat wie actief was in de autosport elk jaar wel een paar begrafenissen mocht meemaken. De eerste slachtoffers waren deelnemers, dat was nog 'normaal'. Ook de drie inzittenden van een hulpverleningswagen werden nog tot de organisatie gerekend. Maar in 1982 stierf een onvoorzichtige journalist. En datzelfde jaar werd ook een Senegalese toeschouwer overreden. Op de Engelstalige Wikipediapagina van de Dakarrally lees je: 'Unknown'. En in de daaropvolgende edities staat er wel vaker 'Unknown' te lezen. Twintig onbekenden om precies te zijn, ik heb ze voor de aardigheid geteld. Het totaal aantal doden ligt na de pas voorbije editie op 73: 28 deelnemers en 45 anderen, onder wie organisator Thierry Sabine, die in 1986 neerstortte met een helikopter, waarin ook de populaire Franse zanger Daniel Balavoine zat. Ach ja, the show must go on, u weet hoe dat gaat.

 

En zo bleef de Dakar jarenlang verwoestend uithalen, alle kritiek ten spijt. De startplaats varieerde (na Parijs onder meer Granada, Barcelona en Lissabon), de finish bleef Dakar. In 2008 vielen er geen slachtoffers: toen werd de Dakar een dag voor de start in Lissabon afgelast vanwege bedreigingen door Al Qaida. Die vrees voor terrorisme zorgde ervoor dat de 'Dakar' in 2009 naar een ander continent verhuisde: voortaan werd een deel van Zuid-Amerika opgeschrikt door lawaai en uitlaatwolken. Startplaatsen werden Buenos Aires, Mar del Plata en Lima. Dit jaar ging de rally van Buenos Aires naar Rosario, beide in Argentinië. Maar de benaming bleef: 'Dakar'.

Het is al van 2004 geleden dat er eens géén slachtoffers te betreuren vielen

Twee onbekende doden vielen er dit jaar: een Boliviaan en een Argentijn. Het is al van 2004 geleden dat er eens géén slachtoffers te betreuren vielen. Tenzij dus in 2008, maar dat hebben we aan Al Qaida te danken. Er worden wereldwijd steeds minder vragen gesteld bij de rally. Het zijn niet langer Afrikaanse maar Zuid-Amerikaanse dorpelingen die geterroriseerd worden door de race. Het gemor wordt zachter — of raakt de oceanen niet meer over. Ofwel zijn we immuun geworden voor tragedies in de marge van sportwedstrijden en is cynisme niet alleen de tweede natuur van sportorganisatoren, maar ook die van de (verre) toeschouwers.

De Dakar is en blijft een sponsorvriendelijk evenement waarbij sport zwaar ondergeschikt is aan commercie en sensatie. Ze zouden dit gebeuren beter de 'Deathcar' noemen. Afvoeren, die handel!

 

Sporta-magazine is een uitgave van Sporta-federatie, die deel uitmaakt van de Sporta-groep.